T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İzmir İl Sağlık Müdürlüğü Bayındır Devlet Hastanesi

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İzmir İl Sağlık Müdürlüğü Bayındır Devlet Hastanesi

Facebook Twitter Google Plus Linkedin

Palyatif Bakım Merkezi

Güncelleme Tarihi: 10/01/2020

 Palyatif bakım;
   
     Hastalık sürecinin her aşamasında 
verilen bir hizmet olmakla birlikte, özellikle kanserin ileri evresinde olan hasta ve ailelerinin bu hizmete olan gereksinimi daha da fazladır.

Palyatif bakımın amacı,

      Hastaların arı ve diğer semptomların giderilmesi, beslenme desteği, psikolojik ve sosyal destek, hasta konforunun sağlanması ve bakımı, hasta ve ailesinin eğitimi ve hastanın fonksiyonel durumunun artırılmasına odaklı olup, farklı meslek grupları tarafından sunulmasıdır.

Palyatif bakım,

     
Her bireyin içinde bulunduğu kültürel ve sosyal yapıya özgü olan insani bir hizmettir.

Palyatif bakım nedir?

     
Palyatif bakım, hastanın acı çekmesinin giderilmesi ve yaşam kalitesinin artırılmasına odaklı bir bakım eklidir. Bu bakım kanser hastalığının ve tedavisinin ortaya çıkardığı semptomları azaltmak ve ortadan kaldırmak için sunulan bir hizmettir. Toplumda ve sağlık profesyonelleri arasında palyatif bakım için “destekleyici bakım” ifadesi de yaygın olarak kullanılmaktadır.

Tedavinin Amacı; hastalığını tamamen iyileştirmek değil, hastaların semptomlarının kontrol altına alınarak hastanın rahatının sağlanması ve günlük aktivitelerini yapabilmesini sağlamaktır. Bu dönemde semptomlar kontrol edilerek hastanın konforunun sağlanması ve yaşam kalitesinin  artırılması bakımın temel noktasıdır.

 
Neden Palyatif Bakım?
  • Ucuz
  • Kolay
  • İnsan Hakkı
  • Maliyet etkin
  • Yaşam Kalitesi
  • Yaşam süresini de anlamlı artırır.
Palyatif Bakım Hizmetinin Temel Bileşenleri nedir?

  • Ağrı ve diğer semptomları kontrol altına alınması
  • Hasta ve ailesinin psikososyal gereksinimlerinin karşılanması
  • Hasta ve ailesinin manevi gereksinimlerini karşılanması
  • Hastanın son dönem bakımı ve hastanın fiziksel bulgularının rahatlatılması
Palyatif Bakımda Semptomların Giderilmesi 

Hastaların yaşadıkları bu semptomlar, onların fonksiyonel durumlarını ve yaşam kalitelerini olumsuz etkilemektedir. 
      
Bu semptomlar
  • Ağrı
  • Bulantı, kusma
  • Yorgunluk
  • Uyku problemleri
  • Nefes darlığı
  • İshal ya da kabızlık
  • Sinirli, kaygılı ve kızgın olma hali (anksiyete)
  • Üzüntülü ve kırgın hissetme ( depresyon)
  • Bilinç bulanıklığı ( deliryum ) en sık görülenlerdendir.
—     AĞRI

         “Ağrıhoş olmayan bir duygu yada his’dir

ü         Yaşanılan ağrı  kişiye özgüdür ve  kişiye özel tedavi gerektirir.
—Ağrı,

          Akut ya da Kronik olabilir.

—Akut ağ, ciddi ve kısa zamanda geçebilen bir arı türüdür. Bazı şekillerle vücut hücrelerinin zarar gördüğünün bir işareti olabilir. Örneğin; bir kesi ya da yanık gibi.
—

  
AĞRI
üKronik ağrı, ( ısrarcı bir arı) orta ya da ciddi düzeyde

olabilen, kalıcı ya da devam eden ve birkaç ay sürebilen bir ağrıdır.

üKanser kronik ağrıya sebep olabilir.
üEtkili bir ağrı yönetimi ile kronik ağrı yaşayan hastamız yaşamına konforlu bir şekilde devam edebilir.
— Ağrıyı artıran durumlar
—
—Korku, sinirli ve gergin olma, kötü hissetme ya da

yorgun olma yaşadığınız fiziksel ağrının etkisini daha

da artırabilir.

—Geleceğin belirsiz olması, ölümden korku, ağrı yaşama

korkusu sinirli ve gergin hissetmenize neden olabilir.

—Günlük aktivitelerinizi yapamıyor olmanız, yalnız

olduğunuzu hissetme, umutsuzluk kötü ve hüzünlü

olmanıza sebep olabilir

—Ağrıyı artıran durumlar
—Saygınlık ve güç kaybı hissiniz, hastalık nedeni ile

kırılgan olmanız, başarısızlıklar ve kayıplar hakkında hayal kırıklığına uğrama hissi kızgın olmanıza neden olabilir.

—Bazen günlük olarak yaşadığınız bazı diğer problemlerde ağrınızın daha kötü olmasına sebep olabilir.
vÖrneğin; ekonomik ya da sorumluluğunuz altında bulunan aile üyelerinin bakımı ile ilgili sıkıntılar
—
—

 
Ağrı kontrolünde kullanılan Analjezik ilaçlar
—Non-steroidantiinflamatuvar ilaçlar (NSA) ve parasetamol
—· Opioid analjezikler
—· Adjuvan analjezikler
—Non-steroidantiinflamatuvar

ilaçlar bu maddenin salınımını baskılayarak ağrıyı ve inflamasyonu azaltır. Bu ilaçlar arasında;

—· buprofen
—· Asetilsalisilik asit/aspirin
—· Diclofenac yer almaktadır
—Ağrı kontrolünde kullanılan Analjezik ilaçlar
—Non-steroidantiinflamatuvar ,

ilaçlar bu maddenin salınımını baskılayarak ağrıyı ve inflamasyonu azaltır. Bu ilaçlar arasında;

—· İbuprofen
—· Asetilsalisilik asit/aspirin
—· Diclofenac yer almaktadır.
—

yan etkileri arasında; mide irritasyonu,sindirim sistemi problemleri, sıvı tutulumu, böbrek sorunları ve kanama bozukları yer almaktadır.

—Ağrı kontrolünde kullanılan Analjezik ilaçlar
—Parasetamol,

Bu ilaç her gün güvenli bir şekilde alınabilir ancak

alım miktarını sınırlandırmak gerekmektedir. Çünkü yüksek dozlarda alındığında karaciğere zarar verebilir.

—Ağrı kontrolünde kullanılan Analjezik ilaçlar
—Opioid Analjezikler

Opioid analjezikler ya da narkotik analjezikler “kanser

ağrısının” tedavisinde en önemli ilaç grubudur. Orta düzeyde ya da daha şiddetli kanser ağrısı olan  hastalarımızda kullanılmaktadır.

Bu ilaçlar arasında

—Morfin
—Fentanil
— Kodein
—Meperidin
—Tramadol
—Ağrı kontrolünde kullanılan Analjezik ilaçlar
—Opioid Analjeziklerde yan etkiler,
—Kabızlık
—Kaşıntı,
—Bulantı-kusma
—Uyku/sersemlik hali
—
—Ağrı kontrolünde kullanılan Analjezik ilaçlar
—Adjuvan Analjezikler

Ağrı tedavisinin tüm basamaklarında yardımcı,

destekleyici ve gerekli analjezik dozun azaltılması amacı ile kullanılabilen ilaçlara adjuvan/destekleyici  analjezikler denir.

§Antidepresantlar,
§Antikonvülsanlar
§Steroidler
—*Kanser hücresinin kemiğe yayıldığı durumlarda oluşan

ağrının ve kanda kalsiyum artışı gibi diğer semptomların

kontrolünde kullanılan ilaçlar arasında kalsitonin ve

bifosfanatlar yer almaktadır.

—Bulantı ve kusma

Kontrol altına alınamayan bulantı ve kusma;

— sıvı elektrolit dengesizliğine,
— sıvı ve tuz kaybına,
— beslenme yetersizliği
— kilo
—kaybına neden olabilir.

Bulantı ve kusmanızın değerlendirmesinde;

— bulantı ve kusmanın sıklığı yanında, yoğunluğu,
—şiddeti,
— süresi
— hastayı rahatsız etme düzeyi de belirlenmelidir
—Bulantı ve kusma

Bulantı kusmaya neden olan birçok faktör vardır. Bunlar arasında;

—Opioid analjeziklerin başlangıç veya dozun artırılması
— Kemoterapi almak
— Santral sinir sistemi ya da iç kulak hastalıkları
— Ağız içi enfeksiyonlar
— Karaciğer veya böbrek yetmezliği
—Kanınızdaki metabolik anormallikler (kalsiyum
—fazlalığı, sodyum azlığı, şekerinizin düşüklüğü yada
—yüksekliği)
— Kabızlık, mide problemleri, barsaklarda olan fonksiyonel ya da mekanik tıkanıklık
—YORGUNLUK
—Yorgunluk ,hastalarımızın sıkça yaşadığı  semptomlardan biridir. Yorgunluk fiziksel, zihinsel ve duygusal olarak tükenme hissidir. Yorgunluk genelde normalde yaptığımız yada yapmak istediğimiz aktivitelere gücümüzün azalmasıdır.

Hastalarımız yorgunluğu genelde;

— performans gücünde azalma,
— enerji eksikliği,
— uyku hali,
— üzüntülü hissetme,
— konsantre olmada güçlük,
— motivasyon eksikliği
— uykusuzluk gibi ifadelerle tanımlamaktadırlar.
—YORGUNLUK

Yorgunluğa neden olan faktörler arasında;

—· ağrı
—· psikolojik sorunlar (anksiyete, depresyon)
—· uyku bozuklukları
—· kansızlık
—· beslenme
—· aktivite düzeyi
—İştahsızlık,kilo kaybı
—Hastalığın ilerlemesi ile birlikte hastalarımızda iştah azalığı ve kilo kaybı olabilir.
—Bu semptomlar sizlerin kontrolünüzde olmayıp hastalığın getirdiği sorunlardır.

iştahsızlığın nedenleri arasında;

— bulantı, kusma,
— ağrı,
— yorgunluk,
— uykusuzluk,
— alınan diğer ilaçlar,
— yutma güçlüğü,
— kabızlık,
— ishal,
— depresyon ve anksiyete
—KABIZLIK
—Haftada 3’den az gaita çıkışı,sert ve zor gaita yapımı olarak tanımlayabiliriz.

Kabızlığa neden olan durumlar;

—· ilaçlar ( özellikle opioid analjezikler …)en önemli etkendir
—· Tümör basıları (barsak ve omurilik )
—· Hareket azlığı,
—· Sıvı kaybı, kalsiyum ve potasyum eksikliği,
—· Yetersiz sıvı ve lif ( tahıl, sebze ve meyve ) alımı,
—· Sersemlik/Konfüzyon, diğer hastalıklar (guatr, sindirim

sistemi hastalıkları)

—NEFES DARLIĞI

Nefes darlığına neden olan durumlar arasında;

—· Anksiyete/sinirli, gergin olma hali
—· Tümörün yayılması
—· Kalp ve akciğer sorunları ( kalp yetmezliği ve kronik

solunum hastalıkları …)

—· Kansızlık
—· Akciğer zarları arasına sıvı, hava ve kan toplanması
—NEFES DARLIĞI
—
—Nefes almada zorluk yaşama panik  gelişmesine neden olabilir.
—Doktorun  tedavi planında bulunan  ilaçları uygun doz ve sıklıkta kullandırınız.
— Nefes darlığı olduğu dönemlerde yatak içerinde hastanın dinlenmesini sağlayınız
—Konforu sağlayacak yarı oturur pozisyonda ya da iki yastıkla hasta başını yükseltebilirsiniz.

—NEFES DARLIĞI
—Nefes darlığı olduğu dönemde günlük yaşam aktivitelerini(beslenme, giyinme, tuvalet gibi )planlanlayarak ve destek alarak yaptırabilirsiniz
— Derin soluk alıp vererek hastanın rahatlamasını sağlayınız.
— Odayı havalandırabilir ve nemlendirebilirsiniz.
— Nefes darlığı olduğu dönemlerde tedaviden sorumlu Doktorun oksijen tedavisine uygun doz ve sıklıkta oksijeni maske yada kanülle hastanın  almasını sağlayınız
—           ÖKSÜRÜK
—Öksürük solunum yollarını temizlemek için koruyucu

bir durumdur. Öksürük diğer semptomlara göre daha az

görülmekle birlikte, bazı hastalarımız bu semptomdan oldukça rahatsızlık duyabilirler.

Öksürüğe neden olan durumlar arasında,

—Zatüre gibi enfeksiyonlar
— Kalp yetmezliği,
— Astım,
— Kronik akciğer hastalıkları (astım, KOAH..)
—Reflü hastalığı,
— Bazı ilaçlar ( tansiyon için kullanılan ACE inhibitörü gibi)
—ÖKSÜRÜK

  Öksürük olduğunda neler yapabilirsiniz.

— Odanın nefes alıp vermeyi engelleyecek maddelerden uzakta olması ( sigara, parfüm, temizlik maddeleri gibi.. ) ve odanın nemlendirilmesini sağlayınız.
—Zatürre nedeni ile artan balgamın çıkartılması oldukça

önemlidir. Bu amaçla sıvı alımının artırılması ve doktorun önerdiği balgam yumuşatıcı şurupları  önerilen dozda ve sıklıkta hastanın  kullanmasını sağlayınız.

— Doktorun öksürüğü kontrol etmek için önerdğii ilaçları düzenli bir şekilde  hastanın kullanmasını sağlayınız (Kodein ya da öksürüğü baskılayan diğer ilaçlar)
— Hasta tedavisinde order edilen  sıklıkta ve yoğunlukta oksijen uygulamasını yapınız..
—  Anksiyete/gergin,kaygılı,sinirli olma hali

Genelde hastalığın gidişatı ile ilgili kaygıları içerir.

Anksiyete nedenleri arasında;

— gelecek korkusu,
— yetersizlik,
— kontrol edilemeyen ağrı
— geçmiş hakkında duyulan kaygılar
— hastanede yatıyor olmak izolasyon/ayırma duygusunu

getirebilir,

— yalnızlık duygusu,
— işe yaramama duygusu
—Anksiyete/gergin,kaygılı,sinirli olma hali
—hastalık süreci ile ilgili bilgi eksikliği
— ilaçlar (kortikosteroidler, metoklopramid, opioid

nörotoksitesi, benzodiazepinler),

— nefes darlığı,
—metabolik anormallikler ( damar için enfeksiyonlar,
—şeker düşüklüğü),
— uykusuzluk
— önceden var olan psikiyatrik hastalıklar
—Depresyon /üzüntülü olma hali

-Depresyon hastalarımızı etkileyen önemli bir durumdur.

-Birçok kanser hastası bu problemi yaşamaktadır.

Depresyona neden olan durumlar arasında,

— kontrol edilemeyen ağrı,
— ilaçlar (kortikosteroidler, opioidler), santral sinir sistemi tümörleri,
—metabolik anormallikler (kalsiyum fazlalığı ve sodyum
—düşüklüğü),
— vitamin eksiklikleri
— kansızlık(anemi)
— daha önce depresyon öyküsü olanlar
—Depresyon /üzüntülü olma hali
—Depresyonun belirtisi;
— iştahsızlık,
— uyku bozuklukları,
— yorgunluk ve kilo kaybı
— kendini kötü hissetmek,
— ağlamak,
— haz almamak,
— umutsuzluk,
— çaresizlik ve suçluluk duygusu
—Deliryum

-Deliryum hastalarımızda sık görülen bir semptomdur.

-Ancak siz hastalarınız bu psikolojik sorunu yaşarken bu durumun farkında olamayabilirsiniz

-Bu rahatsızlık sizin kontrol edebileceğiniz bir durum değildir.

-Deliryum ciddi bir psikiyatrik bir durumdur. Bu

durumla ilgili aile üyeleri, yakın arkadaşları ve bakım

verenleri hastanın durumu ile ilgili mutlaka

bilgilendirilmelidir.

—Deliryum

Nedenleri arasında;

— ilaçlar ( özellikle opioidler, NSAI ve yüksek doz kortikosteroid),
—metabolik anormallikler (kalsiyum fazlalığı, kan şekerinin yüksekliği, kanda metabolik atıkların fazlalığı),
— kabızlık,
— ciddi sıvı kaybı,
— dokuların oksijenlenmesinin azlığı,
— ateş,
—infeksiyon,
— kontrol edilemeyen ağrı,
—karacier yetmezliği,
— beyin tümörleri ve yayılımları
—Deliryum

Deliryum belirtileri;

— ajitasyon yada aktivite azalığı
— uykusuzluk yada gün içerinde uyuklama,
— gece kabusları,
— yerinde duramama yada ajitasyon,
— ışığa ve sese hassasiyet,
— dikkatini toplayamama,
— huzursuzluk,
—anksiyete,
— konsantrasyon güçlüğü yada düşüncelerini arka arakaya söyleme,
— kısa süreli var olmayan görüntüler ve halisünasyonlar,
— duygusal yetersizlik
— hafıza bozuklukları
—Hasta ailesi/yakınları

-Bu ağır sorumlulukları yerine getirmek aile üyelerinin farklı sağlık sorunları yaşamasına  sebep olabilir.

-Bu süreçte aile üyeleri , hastalardan daha fazla sinirli, gergin olma, üzüntülü bir hal yaşama, yorgunluk, rol çatıması, kendi sosyal yaşamını tamamen erteleme gibi sıkıntılar yaşayabilirler.

-Sonuçta ; diğer aile üyelerinin vücut savunma direncinin bozulması ile birlikte fiziksel hastalık riskleri ortaya çıkmaktadır.

—Ailelerin;sağlık bakım ekibi ile yaşadığı sıkıntıları paylaşması ve ifade etmesi  oldukça önemlidir.
—Hasta ailesi/yakınları

Bu fiziksel rahatsızlıklar arasında;

— yorgunluk,
— baş ağrısı,
— çarpıntı,
— sırt ağrısı,
— uyku bozuklukları
— iştahsızlık
—Teşekkür Ederiz

*Hastanın yaşı değil, hastalığın yaşı önemlidir

*Sağlığı olanın umudu , umudu olanın her şeyi var demektir

—